Destek ve direnç

Destek, fiyatın aşağı inerken defalarca durduğu, alıcıların devreye girdiği bölgedir. Direnç ise yukarı çıkarken satıcıların masaya geldiği yer. İkisi de piyasanın hafızasıdır: geçmişte orada işlem yapanlar o fiyatı hatırlar.

Hafıza şöyle çalışır. 1,2700'den alıp fiyatın 1,2600'e düşüşünü izleyen biri, fiyat yeniden 1,2700'e geldiğinde zararsız çıkmak ister; bu satışlar direnci oluşturur. O seviyede satıp kazanan biri ise orada yeniden satmaya hazırdır. Seviye kırıldığında taraflar yer değiştirir.

Bu yüzden kırılan direnç çoğu zaman desteğe, kırılan destek dirence döner. Buna rol değişimi denir ve destek-direnç okumasının en çok işe yarayan parçasıdır.

Önce salınım tepelerini ve diplerini işaretle: fiyatın döndüğü, iki yanında daha düşük ya da daha yüksek mumlar olan noktalar. Aynı bölgede iki üç kez dönüş varsa elinde bir seviye var. Tek dokunuş bir ihtimaldir; üç dokunuş bir seviyedir.

Çizgi değil bölge çiz. Fiyat bir seviyeye her seferinde aynı noktada tepki vermez; fitiller biraz taşar, gövdeler biraz kısa kalır. Fitil uçlarıyla gövde kapanışları arasındaki alanı kutu olarak işaretlemek, seviye üç pip kaçtı diye panik yapmanı önler.

Sonra herkesin gördüğü yerlere bak: yuvarlak sayılar (1,2700 ya da 2.000 gibi), önceki günün en yükseği ve en düşüğü, haftanın açılış bölgesi. Bu fiyatlar çok sayıda trader'ın ekranında aynı anda durduğu için tepki üretir.

Son olarak şunu hesaba kat: seviye ne kadar barizse hemen ötesinde o kadar çok stop birikir. Bariz bir dibin birkaç pip altı, oradan alan herkesin stopudur. Fiyatın bazen bir fitille o bölgeye dalıp kapanışta geri dönmesinin sebebi budur.

Ekranı çizgiyle doldurmak. Her küçük tepeye çizgi çekersen fiyat her an bir çizginin yanında olur ve hiçbiri sana bir şey söylemez. Yalnızca birden çok kez tepki görmüş, yakın zamanda çalışmış seviyeleri tut.

Fitili kırılım sanmak. Fiyat direncin üstüne bir fitille çıkıp altında kapanırsa bu kırılım değil süpürmedir; üstteki stoplar alınmış, satıcılar işini yapmıştır. Kırılım, mumun seviyenin ötesinde kapanmasıdır.

Kırılıma ilk mumda koşmak. Direnç kırıldı diye en büyük mumun tepesinde alırsan stopu koyacak bir yapı yoktur. Daha sakin yol, fiyatın kırılan seviyeye geri gelmesini, yani retesti beklemektir. Eski direnç desteğe döndüyse fiyat orada alt fitillerle tutunur ve stop o bölgenin altına gider.

Stopu seviyenin bir iki pip ötesine sıkıştırmak. Orası herkesin stopunun durduğu yerdir ve fiyatın oraya kısa bir fitil atması için büyük bir sebep gerekmez. Stopu fikrin gerçekten geçersiz olduğu yere, bölgenin tamamının ötesine koy; mesafe uzarsa pozisyonu küçült, stopu değil.

Her dokunuş seviyeyi biraz aşındırır. Bir desteğe beşinci kez gelen fiyat, oradaki alıcıların çoğunu zaten tüketmiştir; seviyenin tutma ihtimali ilk dokunuştaki kadar yüksek değildir. Dokunuşların sıklaşması çoğu zaman kırılımın habercisidir.

Güçlü bir trendin içinde seviyeler kısa ömürlüdür. Sert bir düşüşte destekler durak değil, mola yeridir. Trende karşı her seviyede dönüş beklemek, en çok para kaybettiren alışkanlıklardan biridir.

Haber anlarında da seviyeler bir süreliğine anlamını yitirir. Bir veri açıklamasında fiyat seviyeleri fitille delip geçebilir. Burada bakacağın yer fitil değil, ortalık sakinleşince mumun nerede kapandığıdır.