Price action (fiyat hareketi)

Price action, grafikteki fiyatın kendisini okumaktır. Hareketli ortalama ya da RSI gibi fiyattan türetilen göstergeler yerine mumlara, tepe ve diplere, seviyelere ve fiyatın o seviyelerde ne yaptığına bakarsın.

Mantığı basit. Her indikatör fiyattan hesaplanır, bu yüzden fiyatın bir adım gerisinden gelir. Fiyatı doğrudan okursan bilgiyi ilk elden alırsın. Bu, indikatörleri yasaklamak demek değildir; onları ana kaynak yapmamak demektir.

Grafikteki her mum, o zaman diliminde alıcılarla satıcılar arasında olanın kaydıdır. Gövde kimin kazandığını, fitil kimin denediğini ama tutunamadığını gösterir. Price action bu kayıtları tek tek değil, art arda ve bulundukları yerle birlikte okumaktır.

Price action bir strateji değil, bir okuma biçimidir. Destek ve direnç, trend yapısı, mum formasyonları, kırılım ve retest bu okumanın parçalarıdır. VerTrader'daki her bulmaca da aynı işi yaptırır: grafiğe bakarsın, Al, Sat ya da Bekle dersin.

Üç soruyla. Birincisi yapı: tepeler ve dipler yükseliyor mu, alçalıyor mu, yoksa fiyat yatay bir aralıkta mı? İkincisi yer: fiyat şu an belirgin bir seviyede mi, yoksa iki seviyenin ortasında mı? Üçüncüsü tepki: o seviyede mumlar ne yapıyor, nerede kapanıyor?

Bir örnek. Altın 2.400 dolar civarında daha önce iki kez geri dönmüş. Fiyat yeniden 2.400'e çıkıyor. Mumlar 2.408'e kadar fitil atıyor ama 2.392 ile 2.397 arasında kapanıyor. Üst fitiller, alıcıların fiyatı seviyenin üstüne taşımaya çalıştığını ve satıcıların bunu geri aldığını gösterir.

Bu okumadan bir plan çıkar. Seviye tutuyorsa satış fikri anlamlıdır ve stop fitillerin üstüne, 2.410'a gider. Giriş 2.395 ise risk 15 dolar, yani 1R. Hedef bir önceki dip, örneğin 2.350: 45 dolar, 3R. Fiyat 2.410'un üstünde kapanırsa seviye kırılmıştır ve fikir biter.

Bu üç soru her seviyede aynıdır. Değişen yalnızca cevaplardır. Yapı, yer ve tepki aynı yönü göstermiyorsa okuma da net değildir; o durumda Bekle de bir karardır.

Formasyon ezberlemek. Çekiç, yutan mum, pin bar; isimleri öğrenmek kolaydır. Ama aynı çekiç destekte bir şey anlatır, aralığın ortasında hiçbir şey. Price action'da mumun anlamı durduğu yerden gelir, adından değil.

İkinci hata her mumda bir hikâye aramak. Küçük zaman diliminde her kıpırtıyı yorumlamak, gürültüyü sinyal sanmaktır. Okumayı belirgin seviyelerde yap, aradaki mumları geç. İki seviyenin ortasında söylenecek pek bir şey yoktur.

Üçüncüsü kapanışı beklememek. Mum açıkken uzun bir fitil görüp girersen, mum kapanmadan o fitil gövdeye dönebilir. Ekranda gördüğün şey henüz bitmemiş bir mumdur. Price action'da karar kapanmış mumla verilir.

Bir de grafiği istediğin gibi okumak var. Kafanda bir yön varsa her mum onu doğruluyor gibi görünür. Grafiğe bakmadan önce seviyeleri çizmek ve fiyatın orada ne yaparsa fikrinin geçersiz olacağını yazmak, bu tuzağı azaltır.

Öznel bir okumadır. İki trader aynı grafikte farklı seviyeler çizebilir, aynı fitile farklı anlam verebilir. Bunu azaltmanın yolu kuralları yazmaktır: bir seviye kaç dokunuşla seviye sayılır, tepki için hangi kapanışı beklersin, stop nereye gider.

Haber anlarında fiyat seviyeleri bir süre yok sayar. Önemli bir veri çıktığında mumlar seviyeleri delip geçer, fitiller anlamını yitirir. Ekonomik takvime bakmadan yapılan bir okuma eksik kalır.

İşlem hacmi düşük saatlerde ve piyasalarda mumlar az işlemle oluşur. Orada bir fitil gerçek bir alıcı satıcı savaşını değil, tek bir büyük emri gösteriyor olabilir. Böyle saatlerde bir fitile anlam yüklemeden önce, fiyatın gerçekten işlem gördüğü seansı beklemek daha sağlıklıdır.

En temiz okuma bile sonucu bilmez. Price action olasılıkları tartmana yardım eder; fiyatın hangi yöne gideceğini garanti etmez. Bu yüzden her okumanın yanında bir stop durur.